Çinli otomobil devi BYD’nin Manisa’da planladığı 1 milyar dolarlık yatırımından vazgeçmesiyle birlikte Türkiye, yatırım teşviklerinin iptaline yönelik hukuki süreci başlattı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 2024 yılında imzalanan anlaşmaya göre, Manisa’da yıllık 150 bin araç kapasiteli bir üretim tesisi kurulması öngörülmüştü. Ancak firma, yatırımın askıya alındığını açıkladı.
Türkiye’nin tepkisi, proje bazlı yatırım teşviklerine ilişkin mevzuat çerçevesinde şekillendi. Bakan Fatih Kacır, milletvekillerine gönderdiği cevapta, teşviklerin yatırımın niteliği, proje takvimi ve firma taahhütleri doğrultusunda verildiğini belirtti. Kamunun haklarının korunması amacıyla, teşviklerin geri ödenmesine yönelik müeyyidelerin de devreye sokulacağı vurgulandı.
Yatırımın gerçekleşmemesi durumunda, BYD’nin devlete sunduğu teminat mektupları devreye alınacak. Ayrıca, firma tarafından getirilen ve yüzde 40 ilave gümrük vergisinden muaf tutulan araçlar için normal tarifeden vergi tahsil edilecek. Gecikme faiziyle birlikte tahsil edilen bu vergiler, kamunun uğradığı kayıpların telafisini sağlayacak.
Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nde (OSB) BYD’ye tahsis edilen arazi de geri alınacak. Bu adım, yatırımın gerçekleşmemesi durumunda tahsis edilen kaynakların başka projelerde değerlendirilmesini mümkün kılacak. Tüm bu süreçler, yatırım teşviklerinin proje bazlı olarak verildiğini ve taahhütlerin yerine getirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Bu gelişme, yabancı yatırımcıların Türkiye’deki teşvik sistemine ilişkin sorumluluklarını da gündeme getirdi. Yatırım yapılacağı taahhüdüyle getirilen araçlar için verilen vergi muafiyetlerinin, yatırımın gerçekleşmemesi durumunda nasıl telafi edileceği konusu netleşmiş oldu. Bu durum, gelecekteki yatırımlarda taahhütlerin ciddiyetle yerine getirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Türkiye’nin bu adımı, yatırım ortamının şeffaflığını ve taahhütlerin yerine getirilmesini destekleyen bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Yatırımcılar, Türkiye’deki teşvik sisteminin kurallara bağlı olduğunu ve taahhütlerin yerine getirilmesi gerektiğini unutmamalıdır. Bu durum, yabancı sermayenin ülkeye olan güvenini artırmaya yönelik önemli bir mesaj niteliği taşıyor.